Acht nieuwe piloottrajecten binnen “Train the Trainer” van start

In het Karrenmuseum te Essen wordt het ambacht van de touwslagerij opnieuw actief doorgegeven. Vroeger waren touwslagerijen overal langs waterwegen en havens te vinden, waar garen op lijnbanen van honderden meters tot strengen en uiteindelijk tot touwen werd geslagen, maar in de 20e eeuw dreigde dit vakmanschap door mechanisatie bijna te verdwijnen. 

In Kalmthout kreeg het ambacht een bijzondere invulling: oude scheepstrossen werden uit elkaar gedraaid en de gerecupereerde vezels werden verwerkt tot nieuwe producten, zoals stootkussens en valmatten.

Vandaag is er nog één actieve kennisdrager die het vak tot in de vingers beheerst: Willy Suyckerbuyk. Het Karrenmuseum gaat samen met hem aan de slag om alle technieken zorgvuldig te filmen: van het ontwarren van touwen tot het twijnen en slaan van nieuwe producten. 

De handboogmaatschappij La Fidélité-Constantia schiet al bijna 200 jaar recht in de roos. De vereniging zet sterk in op traditioneel, instinctief boogschieten (zonder moderne hulpmiddelen) en op het herontdekken van oude technieken, zoals het maken van pijlen en Vlaamse pezen.

Voor dit piloottraject kiezen ze ervoor om de camera letterlijk in handen van hun leden te geven: experimenteel en gedeeld filmmaken (toolkit Bewustmaken en sensibiliseren). Na een interne opleiding gaan verschillende boogschutters zelf filmen wat voor hen belangrijk is: het maken van materiaal, het oefenen, het groepsgevoel in de loods en op het fort. Zo tonen ze hun traditie vanuit hun eigen blik en beleving. 

Met dit project gaat Maud De Hemptinne aan de slag om culinair erfgoed te identificeren en in kaart te brengen (toolkit Identificeren en Inventariseren). Ze filmt zeventigplussers met een hart voor koken terwijl ze een traditioneel gerecht bereiden en vertellen over hun band met het recept sinds hun jeugd: wat er werd geteeld, hoe de voedselomgeving eruitzag, welke producten beschikbaar waren en welke sociale eetmomenten belangrijk waren.

Door die gesprekken tijdens het koken vast te leggen, brengt Maud niet alleen recepten in beeld, maar ook de kennis, gewoontes en betekenissen die eraan verbonden zijn. Ze kiest bewust voor sfeervolle beelden waarin handen, ingrediënten en geuren centraal staan. De verhalen lopen mee met het kookproces, waardoor zichtbaar wordt hoe recepten meer zijn dan instructies: ze dragen herinneringen, familiegeschiedenis en praktische knowhow in zich.

Met het project Filmrollen voor MIDDELHEIM.MAKERS wil het Middelheimmuseum het netwerk van makers en de maakpraktijken van sculptuur in beeld brengen. 

In een museum komt meestal enkel de kunstenaar als creatieve bedenker in beeld. In werkelijkheid is bijna elk beeldhouwwerk het resultaat van samenwerking tussen uiteenlopende makers: van uitvoerende vakmensen en ambachtslieden tot productiebedrijven, assistenten, kunstenaars en andere creatieve professionals. Het maken combineert ook eeuwenoude ambachten met innovatieve digitale technologieën. 

In een onderzoekslijn en programma Middelheim.Makers belicht het museum al deze betrokkenen die een cruciale rol spelen in de creatie, materialisatie en productie van een kunstwerk. Dat is niet alleen een kwestie van erkenning, maar ook een noodzaak om de toekomst van de collectie te garanderen. Het voortbestaan van complexe sculpturen, zeker in een buitencontext, is afhankelijk van een breed netwerk van makers. Binnen de museumsector worden deze langdurige samenwerkingsbanden bovendien steeds vaker gezien als onmisbare gemeenschapsparticipatie in de conservering van hedendaagse kunst.

Een andere belangrijke doelstelling is het zorgen voor de unieke expertise van deze beeldenmakers. Middelheimmuseum onderzoekt hoe het behoud en de transmissie van de sculpturale makerspraktijken kan gebeuren en hoe we als museum de gemeenschap van makers kunnen ondersteunen. Zo bemiddelt het museum bijvoorbeeld in de zoektocht van jonge creatieve makers naar uitvoerende partners. Deze samenwerkingen voeden en versterken het netwerk, waardoor het levend en innovatief kan blijven. 

In 2025 startte het Middelheimmuseum met een artistiek onderzoek naar makers in samenwerking met UNFOLD. Daarbij zijn makersnetwerken rond kunstwerken in de collectie in kaart gemapt en gevisualiseerd, interviews met makers afgenomen en hun werkomgevingen digitaal vastgelegd via 3D-scans.